İneklerde Geviş Getirme ve Sağlık

1. İneklerin Geviş Getirmesi

*Hayvanların geviş getirmesi sağlıklı olduğunun göstergesidir. Geviş getirme travmatik gastrit ve pek çok sindirim bozuklukları gibi hastalıklarda ortadan kalkar. Rumen faaliyetleri ishale sebep olan bazı hastalıklarda normalden daha fazla olabilir. İneklerde sindirimin ilk işlemi fermantasyon olması dolayısıyla inekler ruminant olmayan hayvanlar da nadiren görülen bazı problemlere maruz kalır. Rasyonlarda aşırı miktarda tahıl bulunma gibi radikal değişiklikleri Rumen ph'sını hafif alkaliden asiditeye değiştirir, buda Rumen mikroorganizmaları için arzu edilmeyen bir durumdur ve ineklerin ölümüne yol açar. Bu sindirimin tamamlanmamasına ve Rumen sıvısı akışının durmasına yol açan ölümcül bir olaydır. 

*Gazlı fermantasyon normal bir sindirim fonksiyonudur. Bununla beraber inekler, özellikle Yonca ve alfalfa gibi çok miktarda sulu yeşil çayır yerse bir köpük içerisinde hapsedilen aşırı gaz şekillenerek şişecek ve hızla ölümcül olabilecektir. İnek hasta ve yem yemiyorsa onun iyileşmesi üzerine bir yük getiren Rumen sindirim aktivitesinde önemli değişiklikler meydana gelir. Rumen içerisine günlük ilave gıdalar girmedi takdirde protozoonlar hemen hemen 0'a kadar ve bakteriler normalin % 10'u ile 25'ine kadar azalır, bakteri türleri arasındaki denge değişir. Bütün bu değişiklikler fermantasyon faaliyetini düşürerek hayvanların enerji temini miktarı ve kalitesini azaltır veya yok eder, suda eriyen vitaminlerin sağlanmasını ortadan kaldırır, asidozise ve diğer sindirim bozukluklarına karşı ineklerin duyarlılığını arttırır.

*Normal Rumen faaliyetlerinin yeniden düzene girmesi veya restorasyonlu hasta hayvanların sağlıklı hayvanlara restorasyonu bakımından önemli bir husustur. Lif yönünden zengin olan kötü kalite saman-ot kullanımından uzak durulmalıdır. Onun yerine mevcut en iyi kalite ot ve saman seçilmeli ve hayvanların iştahı geliştikçe tedrici olarak tahıl miktarı artırılmalıdır.

*Bazı gıdaların emilimi Rumen içerisinde gerçekleşirse de büyük bir çoğunluğu sindirim sistemi içerisinde daha uzun süre meydana gelir. Alınan gıdalar retikulumdan Abomasuma ve sonra da abomasuma, abomasumdan da aşağı doğru bağırsaklara geçer, bu sindirim işlemi basit mideli hayvanların ki ile karşılaştırılabilir.

a. Abomasum (şirden) Nedir?

*Abomasum ruminantların dördüncü midesidir. Bu mide tek mideli hayvanların midelerine benzemektedir. Burada sindirim ile ilgili enzimler ve hidroklorik asit salgılanır. Abomasumun iç duvarında bulunan çok sayıda katlanma organın salgılama sahasını oldukça artırır. Rumende üretilen mikrobiyal proteinler ve rumende sindirilmeden gelen by-pass proteinlerin sindirimi burada başlar ve ince bağırsaklarda devam eder.

2. İneğin Geviş Getirmesi Neye Bağlıdır?- İneğin Geviş Getirme Sayısı


*İnekler gününü yaklaşık olarak yüzde 82'si yatmakla geçirirler. Başka bir ifade ile inekler, günde 1440 dakikanın 1180 dakikasını yatarak, bunun da yarısını geviş getirerek geçirmelidir.

*Bir ineğin geviş getirme süresi rasyona bağlıdır. İneğin almış olduğu günlük kaba yem-NDF tüketim miktarı geviş süresini olumlu yönden etkiler fakat günlük olarak alınan nişasta ve şeker tüketim miktarı ruminasyon süresini olumsuz yönde etkileyebilir. Yüksek miktarda konsantre yem tüketimi ruminasyon süresini azaltır. Ruminasyonu tetiklemek amacı ile rasyonda yeterli partikül büyüklüğüne sahip lif kaynaklarının olması gerekir. Kaba yemlerin kompozisyonuna ve fiziksel formuna bağlı olarak bir inek tükettiği her bir kilogram kaba yeme karşılık olarak 24 ila 80 dakika arası geviş getirebilir.

*Hammaddelerin daha ince kıyılmış olması veya uzun biçilmiş olması gibi işlemler ADF ve NDF değerlerini etkilemez. Fakat bu işlemlerin rumeni uyarmada ve tükürük salgılanmasındaki etkinlikleri farklı olabilmektedir. Hammaddelerin kimyasal analizlerinin yanında fiziksel etkinlikleri de önemli bir etkene sahiptir. Bu yüzden elek testlerinin yapılması ruminasyon süresini optimize etmek için önemli bir araçtır.

Ruminasyon süresini etkileyen sağlık ve çevresel faktörleri şunlardır.



% 10-12 azalma
Uzun Süre Kilitte Kalmak

% 14 azalma
Farklı Paritede Grupların Oluşumu

% 15 azalma
Kalabalık Gruplar

% 10-20 azalma
Buzağılama

% 30-50 azalma
Kızgınlık

% 15 azalma
Tırnak Bakımı

% 0-10 azalma

% 10-25 azalma

Yorum Gönderme

2 Yorumlar

  1. Merak ettiğim bir konuydu ve gerçekten muhteşem bir işlevmiş bu. Güzel yazı olmuş teşekkürler.

    YanıtlayınSil